ข้อมูลองค์กร

ประวัติความเป็นมา ศูนย์วิจัยและพัฒนาโคเนื้อ

จุดเริ่มต้นและการคัดเลือกพื้นที่เชิงยุทธศาสตร์ (พ.ศ. 2476) ประวัติของหน่วยงานเริ่มต้นขึ้นในปี พ.ศ. 2476 เมื่อมีการสำรวจพื้นที่เพื่อจัดตั้งหน่วยงานปรับปรุงและกระจายพันธุ์สัตว์สู่เกษตรกร ผลการสำรวจพบว่าพื้นที่ระหว่าง เทือกเขาพังเหยและเหวตาบัว ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของป่าสงวนแห่งชาติ มีความเหมาะสมอย่างยิ่งในเชิงนิเวศปศุสัตว์ เนื่องจากมีแหล่งน้ำธรรมชาติหล่อเลี้ยงตลอดปี ได้แก่ ลำพญากลางและลำสะพานหิน ประกอบกับมีความอุดมสมบูรณ์ของพืชอาหารสัตว์ตามธรรมชาติ เช่น หญ้ากลมและหญ้าแพรก จึงได้ดำเนินการรังวัดและจัดตั้งขึ้นในชื่อ “หมวดสัตว์ใหญ่ชัยบาดาล”

การยกฐานะตามกฎหมายและการขยายขอบเขตงาน (พ.ศ. 2495 – 2559)

• พ.ศ. 2495: มีประกาศพระราชกฤษฎีกายกฐานะหน่วยงานเป็น “สถานีบำรุงพันธุ์สัตว์ลำพญากลาง” และได้ดำเนินการขอขึ้นทะเบียนเป็นที่ราชพัสดุรวมเนื้อที่ 48,094 ไร่
• พ.ศ. 2559: ได้มีการปรับปรุงชื่อหน่วยงานเพื่อความชัดเจนตามภารกิจถึง 2 ครั้ง โดยครั้งแรกเปลี่ยนเป็น “ศูนย์วิจัยและบำรุงพันธุ์ลำพญากลาง” และต่อมาได้เปลี่ยนเป็น “ศูนย์วิจัยและพัฒนาโคเนื้อ” เพื่อมุ่งเน้นภารกิจหลักในการพัฒนาปศุสัตว์ประเภทโคเนื้อให้เป็นสัตว์เศรษฐกิจที่สำคัญของประเทศ

ที่ตั้งและสภาพทางกายภาพ ศูนย์วิจัยและพัฒนาโคเนื้อ มีลักษณะพิเศษคือตั้งอยู่ในเขตพื้นที่รอยต่อของ 2 จังหวัด ได้แก่

1. จังหวัดนครราชสีมา: หมู่ที่ 15 ตำบลหนองหญ้าขาว อำเภอสีคิ้ว (ห่างจากตัวจังหวัด 136 กม.)
2. จังหวัดลพบุรี: หมู่ที่ 2 ตำบลหนองรี อำเภอลำสนธิ (ห่างจากตัวจังหวัด 121 กม.)

สภาพพื้นที่โดยทั่วไปเป็นที่ราบลาดเอียง สูงจากระดับน้ำทะเลประมาณ 201 เมตร ลักษณะดินมีความหลากหลายประกอบด้วย ดินเหนียวสีดำ ดินลูกรังสีแดง และดินร่วนปนทราย ซึ่งเอื้อต่อการจัดการพืชอาหารสัตว์และเลี้ยงสัตว์ที่แตกต่างกัน

การบริหารจัดการพื้นที่ (รวมทั้งสิ้น 48,094 ไร่) หน่วยงานมีการแบ่งสัดส่วนการใช้ประโยชน์ที่ดิน ดังนี้

• พื้นที่เพื่อการผลิตและวิจัย:
  • พื้นที่เพาะปลูกพืชอาหารสัตว์: 13,680 ไร่
  • พื้นที่อ่างเก็บน้ำเพื่อการเกษตร: 860 ไร่
  • พื้นที่สิ่งปลูกสร้าง โรงเรือน และถนน: 1,500 ไร่
• พื้นที่รักษาสภาพทางนิเวศและข้อจำกัดการใช้ประโยชน์:
  • พื้นที่ป่าคงสภาพ: 270 ไร่
  • พื้นที่ภูเขาลาดชันและพื้นที่ที่ไม่สามารถทำประโยชน์ได้: 4,784 ไร่
• พื้นที่ภายใต้การครอบครองของราษฎร: 27,000 ไร่

โครงสร้างหน่วยผลิตสัตว์ เพื่อให้การดำเนินงานวิจัยและบำรุงพันธุ์สัตว์ครอบคลุมพื้นที่ขนาดใหญ่ ศูนย์ฯ ได้แบ่งส่วนงานผลิตสัตว์ออกเป็น 6 หน่วยปฏิบัติงาน ได้แก่

1. หน่วยเลี้ยงสัตว์ส่งเสริม
2. หน่วยเลี้ยงสัตว์โคกคลี
3. หน่วยเลี้ยงสัตว์หน่วยกลาง
4. หน่วยเลี้ยงสัตว์ซับแหว้
5. หน่วยเลี้ยงสัตว์วังหินงม
6. หน่วยเลี้ยงสัตว์ปางหูเสือ