Home การปรับปรุงพันธุ์กระบือ

แผนการปรับปรุงพันธุ์กระบือ

การปรับปรุงพันธุ์กระบือให้มีอัตราการเติบโตเร็วขึ้นจะช่วยให้เกษตรกรได้รับผลตอบแทนจากการเลี้ยงกระบือเร็วขึ้น โดยควรทำให้ครบวงจรตั้งแต่การพัฒนาในฝูงปรับปรุงพันธุ์ (breeding herd) หรือฝูงกระบือยอดเยี่ยม (elite herd) ของกรมปศุสัตว์ ในขณะเดียวกันเพื่อให้ได้พันธุกรรมกระบือที่ดีในฝูงของเกษตรกรมาใช้ในการพัฒนาพันธุ์ด้วยจึงใช้การเปิดฝูงปรับปรุงพันธุ์ (open nucleus herd breeding scheme) ส่วนหนึ่ง โดยสร้างเครือข่ายเกษตรกรปรับปรุงพันธุ์กระบือที่มีการใช้พ่อแม่พันธุ์เชื่อมโยงกับฝูงปรับปรุงพันธุ์ และมีเครือข่ายเกษตรกรกระจายพันธุ์กระบือเพื่อร่วมผลิตกระบือพันธุ์ดีสู่เกษตรกรเลี้ยงกระบือเป็นการค้าทั่วไป โครงสร้างตามภาพที่ 1
 

วัตถุประสงค์

- เพื่อคัดเลือกปรับปรุงพันธุ์กระบือพื้นเมืองที่มีความสมบูรณ์พันธุ์สูง และมีลักษณะการเจริญเติบโตดี ให้เหมาะกับสภาพแวดล้อมการ เลี้ยงดูของ เกษตรกรรายย่อย

- เพื่อเพิ่มผลผลิตเนื้อกระบือให้เพียงพอต่อความต้องการของผู้บริโภคภายในประเทศ
- เพิ่มรายได้ให้แก่เกษตรกรรายย่อย

 เป้าหมาย ::

1. ปรับปรุงพันธุ์กระบือพื้นเมืองเพื่อผลิตกระบือพ่อพันธุ์ยอดเยี่ยมทดแทนและกระจายพันธุกรรมยอดเยี่ยม โดยเลี้ยงกระบือพ่อพันธุ์ยอดเยี่ยม (sire to breed sire และ sire to breed dam) ปีละ 50 ตัว และกระบือแม่พันธุ์ยอดเยี่ยม (dam to breed sire) ปีละ 1,000 ตัว โดยมีอัตราลูกเกิดเฉลี่ย 60% ของจำนวนแม่พันธุ์

2. สามารถกระจายกระบือเพศผู้พันธุ์ดีจากฝูงกระบือยอดเยี่ยมเป็นพ่อกระบือพันธุ์ดีพัฒนากระบือของประเทศปีละไม่ต่ำกว่าปีละ 200 ตัว โดยกระจายพันธุ์ในรูปแบบของกลุ่มเกษตรกรฟาร์มเครือข่ายเพื่อการปรับปรุงพันธุ์ จำนวน 10 กลุ่ม กลุ่มเกษตรกรภายใต้ธนาคารโค กระบือตามพระราชดำริปีละ 60 กลุ่ม และกลุ่มเกษตรกรภายใต้นโยบายจังหวัด 10 จังหวัด 3 รูปแบบ
        2.1 โครงการ หนึ่ง อบต. หนึ่งจังหวัด สัตว์พันธุ์ดี
        2.2 โครงการปรับปรุงและพัฒนาพันธุ์กระบือโดยเกษตรกร
        2.3 โครงการปรับปรุงและพัฒนาพันธุ์กระบือ แก่สมาชิกของหน่วยราชการ องค์กรสาธารณกุศล และรัฐวิสาหกิจ
คิดเป็นกระบือแม่พันธุ์ที่ได้รับการปรับปรุงพันธุ์ปีละไม่ต่ำกว่า 10,000 ตัว คิดเป็นลูกกระบือที่เกิดจากพ่อคุณภาพดีปีละไม่ต่ำกว่า 5,000 ตัว

3. กระบือเพศผู้พันธุ์ดีจากฝูงกระบือยอดเยี่ยมสามารถผลิตน้ำเชื้อเพื่อพัฒนาพันธุ์กระบือในระดับเกษตรกรทั่วไปได้ปีละ 3 – 4 ตัว ตัวละปีละ 15,000 โด๊ส คิดเป็น 45,000 – 60,000 โด๊ส ต่อปี จะมีแม่กระบือได้รับการพัฒนาพันธุ์จากกระบือฝูงยอดเยี่ยม จำนวน 20,000 – 30,000 แม่ คิดเป็นลูกกระบือที่เกิดจากน้ำเชื้อพ่อพันธุ์คุณภาพดี ปีละไม่ต่ำกว่า 10,000 - 15,000 ตัว

 

 

การจัดการผสมพันธุ์และการคัดเลือก

การผสมพันธุ์
::
               เลี้ยงกระบือพ่อพันธุ์ แม่พันธุ์ อัตราส่วนการผสมพันธุ์ พ่อพันธุ์ 1 ตัว ต่อแม่พันธุ์ 20 – 25 ตัว โดยกำหนดให้มีการผสมพันธุ์ตลอดปี จัดฝูงผสมพันธุ์ หากเป็นแม่พันธุ์ที่คลอดลูกแล้ว จะจัดเข้าฝูงผสมพันธุ์ใหม่หลังคลอดแล้ว 60 วัน โดยใช้พ่อพันธุ์คุมฝูงเป็นเวลา 100 วัน จากนั้นทำการตรวจท้อง แม่พันธุ์ที่ตั้งท้องจะแยกฝูงเลี้ยงต่างหาก ส่วนแม่พันธุ์ที่ยังไม่ท้องหรือผสมไม่ติดจะจัดฝูงผสมพันธุ์ใหม่

               ในส่วนของการผสมเทียม (AI) จะใช้น้ำเชื้อแช่แข็ง จากพ่อพันธุ์ของเกษตรกรที่ชนะเลิศการประกวด ในงานกระบือและโคเนื้อแห่งชาติ มาผสมเทียมในฝูงกระบือแม่พันธุ์ยอดเยี่ยมของกรมปศุสัตว์ ซึ่งเป็นการเปิดฝูงปรับปรุงพันธุ์ (Open nucleus herd breeding scheme) เพื่อให้มีความก้าวหน้าทางพันธุกรรม มุ่งสู่เป้าหมายที่วางไว้อย่างรวดเร็ว

การคัดเลือกกระบือพันธุ์เพื่อทดแทน
               ในแต่ละปี จะมีลูกกระบือเกิดในฝูง จำนวน 600 ตัว ซึ่งจำนวนนี้ จะคัดเลือกเพื่อเข้าทดแทนในฝูงปรับปรุงพันธุ์ ตามขั้นตอน ดังนี้

1. ลูกกระบือหย่านม หลังจากหย่านมเมื่ออายุ 240 วัน จะคัดเลือกเก็บไว้ทดสอบ โดยคัดจากกระบือที่มีน้ำหนักเกินกว่า 160 กิโลกรัมขึ้นไป และคุณค่าการผสมพันธุ์ (Estimated Breeding Values, EBVs) ร่วมกับลักษณะภายนอกประกอบ จำนวนประมาณ 65% ต่อปี แล้วส่งไปเลี้ยงทดสอบที่ศูนย์วิจัยและบำรุงพันธุ์สัตว์ลำพญากลาง เป็นระยะเวลา 1 ปี หลังจากนั้น จะคัดโดยพิจารณาจาก EBVs และลักษณะภายนอกอีกครั้งหนึ่ง จากนั้นจะเลี้ยงทดสอบฯ ต่อ อีกเป็นระยะเวลา 1 ปี เพื่อให้พร้อมที่จะเป็นพ่อพันธุ์ทดแทนในฝูงยอดเยี่ยมของกรมปศุสัตว์ ปีละ 10 ตัว และสำหรับ สำนักเทคโนโลยีชีวภาพการผลิตปศุสัตว์ จำนวน 2 – 3 ตัว เพื่อรีดน้ำเชื้อใช้ในการผสมเทียม ส่วนที่เหลือจะใช้ในโครงการกระจายพันธุกรรมของกระบือยอดเยี่ยมเพื่อพัฒนาพันธุ์กระบือในระดับเกษตรกรรรายย่อยต่อไป 

ลูกกระบือหย่านมเพศเมีย หลังจากหย่านมเมื่ออายุ 240 วัน จะคัดเก็บไว้ทดสอบ จากกระบือที่มีน้ำหนักเกินกว่า 150 กิโลกรัมขึ้นไป โดยจะพิจารณาจากความสมบูรณ์พันธุ์ และลักษณะภายนอกประกอบ จำนวนประมาณ 80% ต่อปี แล้วส่งไปเลี้ยงทดสอบที่สถานีวิจัยทดสอบพันธุ์สัตว์บุรีรัมย์ จนพร้อมผสมพันธุ์ (อายุ 18 เดือน) แล้วคัดทดแทนไว้ 15% ส่วนกระบือเพศเมียที่เหลือจะใช ้ในโครงการกระจายพันธุกรรมของกระบือยอดเยี่ยมเพื่อพัฒนา พันธุ์กระบือในระดับเกษตรกรรรายย่อยต่อไป
 
2. การกระจายพันธุ์กระบือยอดเยี่ยม
               จากการที่กรมปศุสัตว์ได้ทำการคัดเลือกปรับปรุงพันธุ์กระบือพื้นเมืองโดยใช้วิธีการทดสอบสมรรถภาพการเจริญเติบโตมาตั้งแต่ พ.ศ. 2521 ในสถานีทดสอบกลางที่ศูนย์วิจัยและบำรุงพันธุ์สัตว์ลำพญากลาง และปัจจุบันใช้วิธีการคัดเลือกกระบือพันธุ์ดีโดยค่าทางพันธุกรรม Estimated Breeding Values (EBVs) สามารถผลิตกระบือพันธุ์ที่มีการเจริญเติบโตดี เพื่อการปรับปรุงพันธุ์กระบือของประเทศ ดังนั้น เพื่อให้การปรับปรุงพันธุ์กระบือได้ผลขยายไปถึงมือเกษตรกรอย่างจริงจัง จึงได้กำหนดแผนการพัฒนาพันธุ์กระบือของเกษตรกร โดยการนำกระบือพันธุ์ดีไปเลี้ยงในสภาพเกษตรกรเพื่อคัดเลือกกระบือที่เหมาะสมกับสภาพแวดล้อม และเป็นการกระจายพันธุ์กระบือพันธุ์ดีที่ได้รับการคัดเลือกปรับปรุงพันธุ์แล้วสู่ท้องถิ่น เพิ่มปริมาณการผลิตและเพื่อการอนุรักษ์พัฒนาพันธุ์กระบือซึ่งมีมาตั้งแต่ดั้งเดิมให้คงอยู่โดยให้มีการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืนต่อไป
               กระบือพันธุ์ดีที่กรมปศุสัตว์ผลิตได้ต่อปี จะนำออกไปพัฒนาพันธุกรรมกระบือของเกษตรกรโดยการใช้พ่อพันธุ์คุมฝูงซึ่งจะมีประสิทธิผลสูงสุด และการใช้เทคโนโลยีชีวภาพ ได้แก่การใช้น้ำเชื้อ การย้ายฝากตัวอ่อน

โดยดำเนินการในระดับเกษตรกร 3 รูปแบบ

               1. โครงการ หนึ่ง อบต. หนึ่งจังหวัด สัตว์พันธุ์ดี ดำเนินการโดยศูนย์วิจัยและบำรุงพันธุ์สัตว์หรือสถานีวิจัยทดสอบพันธุ์สัตว์ ประสานงานกับองศ์การบริหารส่วนตำบล ในการจัดหากลุ่มเกษตรกรที่สนใจและงบประมาณดำเนินการในการจัดตั้งกองทุนให้กลุ่มเกษตรกรกู้ยืม ส่วนกรมปศุสัตว์จะจำหน่าย โอน หรือให้ยืม กระบือพันธุ์ดี ทั้งนี้กลุ่มเกษตรกรจะต้องให้ความร่วมมือในการเก็บข้อมูลน้ำหนักโดยการวัดรอบอกและส่วนสูง ของกระบือ เมื่ออายุ แรกเกิด 400, 600 วัน และวันจำหน่าย, วันผสมพันธุ์
               
               2. โครงการปรับปรุงและพัฒนาพันธุ์กระบือโดยเกษตรกร กรมปศุสัตว์จะจำหน่ายกระบือที่ผ่านการทดสอบ เพศผู้ เพื่อนำไปคุมฝูงแม่พันธุ์ โดยมีเงื่อนไขให้กลุ่มเกษตรกร/เกษตรกรเครือข่ายฯ ให้ความร่วมมือในการเก็บข้อมูลน้ำหนักโดยการวัดรอบอกและส่วนสูง ของกระบือ เมื่ออายุ แรกเกิด 400, 600 วัน และวันจำหน่าย, วันผสมพันธุ์

               3. โครงการปรับปรุงและพัฒนาพันธุ์กระบือแก่สมาชิกของหน่วยงานราชการ องค์กรสาธารณกุศล และรัฐวิสาหกิจ โดยการสนับสนุนกระบือพ่อพันธุ์ ไปคุมฝูงแม่พันธุ์กระบือ ของกลุ่มเกษตรกร โดยกลุ่มเกษตรกรจะต้องให้ความร่วมมือในการเก็บข้อมูลน้ำหนักโดยการวัดรอบอกและส่วนสูง ของกระบือ เมื่ออายุ แรกเกิด   400 วัน, 600 วัน และวันจำหน่าย, วันผสมพันธุ์
 
dld.go.th/breeding/buffalo, Powered by Joomla! and designed by SiteGround web hosting

กลุ่มวิจัยและพัฒนากระบือ สำนักพัฒนาพันธุ์สัตว์ กรมปศุสัตว์
Buffalo Research and development Section, Bureau of Animal Husbandry and Genetic Improvement ; Department of Livestock Development

ถนนพญาไท เขตราชเทวี กรุงเทพมหานคร 10400 Tel./Fax 0 2653 4922 :: e-mail : breeding4@dld.go.th