ข่า
ข่า (Galanga)  
ชื่อวิทยาศาสตร์   Alpinia galanga Sw.
วงศ์ Zingiberaceae

 
  

ลักษณะทั่วไป ข่าเป็นพืชล้มลุกที่มีลำต้นเป็นกอ มีอายุหลายปี มีเหง้าอยู่ใต้ดิน เหง้ามีสีน้ำตาลอมแสด ข้างในสีเหลืองอ่อน มีข้อและปล้องเห็นได้ชัดเจนอยู่ในดิน เนื้อในเหง้ามีสีขาว รสขมเผ็ดร้อนแต่ไม่เผ็ดเหมือนกับขิง มีกลิ่นหอมฉุน ข่าเป็นพืชใบเดี่ยว ใบยาว ปลายใบมนขอบใบเรียบ เกิดสลับรอบ ๆ ลำต้น ก้านใบยาวเป็นกาบหุ้มซ้อนกัน มีความสูงประมาณ 2 เมตร ดอกจะออกเป็นช่อตรงปลายยอด เป็นช่อสีขาวนวลอมม่วงแดง บานจากล่างขึ้นบน ผลกลมขนาดเท่าเม็ดบัว สีแดงส้ม มีรสเผ็ดร้อน ผลแก่สีดำ มีเมล็ดจำนวนมาก ชอบขึ้นตามที่ลุ่มชื้นลำต้นสีเขียวผิวเรียบลื่น

  ส่วนที่ใช้ขยายพันธุ์ เหง้า
  ส่วนที่ใช้ประโยชน์ เหง้า
 

สารสำคัญ   น้ำมันหอมระเหยประกอบด้วย Garangol, Cineole,Pinene, Gingerol, Shogoal, Camphor, Eugenol, Cinnamicaldehyde, 1'-acetoxychavicol acetate, 1'-acetoxyeugenol acetate, Galangin
ประโยชน์ ช่วยลดการบีบตัวของลำไส้ มีฤทธิ์ฆ่าแบคทีเรียในลำไส้ ช่วยขับลมลดอาการแน่นจุกเสียดเนื่องจากแผลในกระเพาะอาหาร รักษาโรคบิดและอาหารเป็นพิษ มีฤทธิ์ในการต้านเชื้อรา จากประโยชน์ดังกล่าวบงกช และคณะจึงได้นำข่ามาศึกษาถึงผลที่มีต่อการเจริญเติบโตของไก่เนื้อโดยผสมข่าผงในอาหารไก่เนื้อที่อัตรา 1-5% พบว่าที่อายุประมาณ 5-6 สัปดาห์ซึ่งเหมาะแก่การจับขายอัตราที่ 1 และ 3% มีแนวโน้มที่จะช่วยให้ไก่เนื้อมีน้ำหนักดีขึ้น (ที่มา : บงกช นพพล, เสรี แข็งแอ, วสันต์ จันทรสนิท และพิทักษ์ น้อยเมล์. การเสริมข่าผงในอาหารต่อการเจริญเติบโตของไก่เนื้อ. กองทุนสนับสนุนการวิจัยชุดโครงการการใช้ประโยชน์สมุนไพรในสัตว์