ฟ้าทะลายโจร
ฟ้าทะลายโจร (Creat, Green chireta)  
ชื่อวิทยาศาสตร์  Andrographis paniculata (Burm. f.) Wall. Ex Nees.
วงศ์ Acanthaceae

 
 

ลักษณะทั่วไป เป็นไม้ล้มลุกฤดูเดียว สูงประมาณ 30-60 ซม. ลำต้นตั้งตรง กิ่งก้านเป็นสันเหลี่ยม ใบเป็นรูปหอก ใบเดี่ยวเรียงตรงข้ามกัน กว้าง 1-2.5 ซม. และยาง 4-10 ซม. โคนใบและปลายใบแหลมของใบเรียบหรือเป็นคลื่นเล็กน้อย เนื้อใบสีเขียวเข้ม ก้านใบยาว 2-8 มม. ดอกมีสีขาวขนาดเล็ก ยาวประมาณ 1 ซม. ช่อแยกแขนงออกที่ซอกใบและปลายกิ่ง ดอกย่อยสีขาวเชื่อมติดกัน ปลายแยกเป็น 2 ปาก ปากบน 2 กลีบและปากล่าง 3 กลีบ ซึ่ง 2 กลีบข้างมีแถบสีม่วงแดง และกลีบกลางมีแต้มสีม่วงตรงกลางกลีบ ผลเป็นฝักรูปทรงกระบอก ยาว 1-2 ซม. เมื่อแก่ฝักจะแตกเป็น 2 ซีก ภายในมีเมล็ดแบนประมาณ 6 เมล็ดต่อช่อง เมล็ดเป็นรูปไข่สีน้ำตาล

          
  ส่วนที่ใช้ขยายพันธุ์ เมล็ด
  ส่วนที่ใช้ประโยชน์ ลำต้น กิ่ง ก้าน และใบ
 

สารสำคัญ  สารในกลุ่ม diterpene lactones ได้แก่ andrographolide, neoandrographolide,deoxyandrographolide, deoxy-didehydroandrographolide, andrographiside สารประเภท flavone เช่น oroxylin, wogonin, andrographidin A

ประโยชน์
  มีฤทธิ์ในการลดไข้ (antipyretic) และฤทธิ์ต้านการอักเสบ (anti-inflammation) และยังมีสารที่มีประสิทธิภาพในการยับยั้งเชื้อแบคทีเรียที่เป็นสาเหตุของโรคท้องร่วงด้วย ซึ่งวิศิษย์และคณะได้ทำการทดลองพบว่าสารสกัดจากใบฟ้าทะลายโจรด้วยเอธานอล 95% มีฤทธิ์ยับยั้งเชื้อ E. Coli  และได้ทดลองป้อนลูกสุกรระยะดูดนมพบว่าลูกสุกรหายจากอาการท้องร่วงเร็วกว่าภาวะปกติ  (ที่มา : วิศิษฐ์ เกตุปัญญาพงศ์, ยุทธนา ศิริวัธนนุกูล, อรุณพร อิฐรัตน์ และวันวิศาข์ งามผ่องใส. 2543. ผลของใบฟ้าทะลายโจรและใบฝรั่งต่อการเจริญเติบโตและประสิทธิภาพการใช้อาหารของลูกสุกรท้องร่วง. ในรายงานการประชุมทางวิชาการ สัตวศาสตร์ภาคใต้ ครั้งที่ 1.240 น.) ยุทธนาและคณะ ได้ทดสอบผลของสมุนไพร 5 ชนิด ในการรักษาโรคระบบทางเดินหายใจในสุกรพบว่าในการใช้ฟ้าทะลายโจรในการรักษาให้ผลดีในการรักษาใกล้เคียงกับการใช้ยาปฏิชีวนะ CSP (ที่มา : ยุทธนา ศิริวัธนนุกูล. 2544.การทดลองใช้สมุนไพรฟ้าทะลายโจรและใบฝรั่งเสริมในอาหารสุกรขุน. รายงานความก้าวหน้าครั้งที่ 2 โครงการวิจัยการใช้สมุนไพรในการลดต้นทุนการผลิตและเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตเนื้อสุกรคุณภาพสูง และปลอดยาปฏิชีวนะตกค้าง. คณะทรัพยากรธรรมชาติ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.)กุศลและวรรณพรได้นำผงฟ้าทะลายโจรมาเติมลงในอาหารไก่เนื้อสำเร็จรูป ในระดับ 1% พบว่าอัตราการเพิ่มน้ำหนัก ปริมาณอาหารที่กินและรสชาติของเนื้อไก่ไม่แตกต่างจากไก่ที่ไม่ได้รับสมุนไพรแต่ไก่มีสุขภาพดีเหมือนไก่ที่ได้รับวัคซีนหลอดลมอักเสบ (ที่มา : กุศล คำเพราะ และ วรรณพร คำเพราะ. 2536. สมุนไพรฟ้าทะลายโจรเพื่อการเลี้ยงไก่เนื้อ (ป้องกันโรคหลอดลมอักเสบ) สัตว์เศรษฐกิจ 11 : 38-44.)  และรัชดาวรรณได้ทดลองเสริมฟ้าทะลายโจรในอาหารไก่ไข่ พบว่าอัตราการเลี้ยงรอดของแม่ไก่และความเข้มของสีไข่แดงเพิ่มขึ้นตามระดับฟ้าทะลายโจรที่เพิ่มขึ้น (ที่มา : รัชดาวรรณ พูนพิพัฒน์. 2543. ผลของการเสริมสมุนไพรฟ้าทะลายโจรในอาหารไก่กระทงและไก่ไข่. วิทยานิพนธ์ปริญญาวิทยาศาสตร์มหาบัณฑิต (เกษตรศาสตร์) สาขาวิชาสัตวบาล บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.)

วิธีการใช้
    1.  ใช้ฟ้าทะลายโจร 2 กก. ผสมในอาหาร 1 ตันสามารถใช้ได้ตลอดการเลี้ยงเพื่อเพิ่มภูมิต้านทานให้กับสุกร ส่วนในกรณีที่ใช้ในการรักษาปริมาณการใช้จะมากขึ้นคือ สุกรจะต้องได้รับตัวละประมาณ 1-2 ช้อนชา ด้วยการละลายน้ำอุ่นให้กินวันละ 1 ครั้ง ติดต่อกัน 2-3 วัน หลังจากนั้นก็ผสมอาหารให้กินต่อเนื่อง
                  2.  นำฟ้าทะลายโจรมาใช้ทดแทนยาปฏิชีวนะคลอเตตร้าซัยคลิน เพื่อช่วยเร่งการเจริญเติบโต โดยผสมฟ้าทะลายโจรในระดับ 0.5 และ 1.0 เปอร์เซ็นต์ในอาหารสำเร็จรูปและยังช่วยป้องกันโรคหลอดลมอักเสบติดต่อ (ที่มา : ประโยชน์สมุนไพรไทยกับการเลี้ยงสัตว์ วารสารสัตว์เศรษฐกิจ)