ยาถ่ายพยาธิ
 

 
 

ตำรับที่ 1

  ตัวยา : เครือเถาคัน น้ำซาวข้าว เกลือ
  วิธีปรุงยา : ตำต้นและใบเครือเถาคันชนิดแดง และขาว หนักประมาณ 1กก. แล้วใส่น้ำซาวข้าวพอท่วมเครือเถาคัน ใส่เกลือเล็กน้อยพอมีรสเค็ม หมักไว้ 1-2 คืน
 

วิธีการใช้ :  เทยาที่หมักแล้วให้สัตว์กินครั้งละไม่เกิน 2 กระบอกไม้ไผ่ ซึ่งจะประมาณ 250-300 ลบ.ซม. ให้กินทุกเช้าทุกวัน ประมาณ 1 สัปดาห์ บางครั้งให้ตอนเย็นด้วย

   
 

ตำรับที่ 2

  ตัวยา : เปลือกสะเดา น้ำซาวข้าว
  วิธีปรุงยา : โขลกเปลือกสะเดาซึ่งมีรสขมแล้วแช่ในน้ำซาวข้าวแล้วคั้นเอาแต่น้ำ
  วิธีการใช้ : กรอกให้สัตว์กินตอนเช้าหรือตอนเย็นวันละ 3-4 กระบอกไม้ไผ่ให้กินวันละ 3-4 วัน
 

 

 

ตำรับที่ 3

  ตัวยา : ลูกมะเกลือ ปวกหาด ดีเกลือไทย
  วิธีปรุงยา : บดลูกมะเกลือ 75 กรัม ปวกหาด 5 กรัม ดีเกลือไทย 3 กรัม (ดีเกลือไทยสีดำดีกว่าดีเกลือฝรั่ง) ผสมน้ำ 300 ลบ.ซม.
  วิธีการใช้ : กินครั้งเดียวตอนเช้าก่อนออกจากคอก
   
 

ตำรับที่ 4

  ตัวยา : เปลือกข่อย น้ำเกลือหรือน้ำปัสสาวะ
  วิธีปรุงยา : ทุบเปลือกข่อยดองกับน้ำเกลือหรือน้ำปัสสาวะนานประมาณ 3 วัน
  วิธีการใช้ : วางให้สัตว์กินตลอดเวลา
   
 

ตำรับที่ 5

  ตัวยา : น้ำปลาร้า ใบมะละกอแก่
  วิธีปรุงยา : โขลกใบมะละกอแก่ 1 ใบ ให้ละเอียดผสมกับน้ำปลาร้า 50 ลบ.ซม. แล้วกรองเอาแต่น้ำ
  วิธีการใช้ : วัว-ควาย ตัวใหญ่ให้กินทั้งหมด วัว-ควาย ตัวเล็กให้กินครึ่งเดียว
  หมายเหตุ : เกษตรกรไทยรู้จักการใช้สมุนไพรรักษาอาการเจ็บป่วยของวัวควายมาเป็นเวลานานแล้ว ก่อนที่จะมียาแผนปัจจุบันเข้ามาใช้กันอย่างแพร่หลาย ศาสตราจารย์ประสบ บูรณมานัส อดีตหัวหน้าภาควิชาเภสัชวิทยา คณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และคณะได้ทำการศึกษา และวิจัยสมุนไพรที่เป็นยาไทยพื้นเมืองที่ชาวบ้านใช้รักษาวัวควายได้ผลดีมาแล้ว และได้รวบรวมตำรับยาไว้ และมีตัวยาบางชนิดที่น่าสนใจ และสมควรจะเผยแพร่ให้แก่ผู้สนใจ ณ ที่นี้
                    การรักษาสัตว์ป่าด้วยสมุนไพรแผนโบราณเหล่านี้ หากรักษาไประยะหนึ่งแล้ว อาการป่วยของสัตว์ยังไม่ทุเลาขึ้นควรปรึกษาสัตวแพทย์ ผู้สนใจสามารถติดต่อขอข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วท.) โทร. 0-2579-1121-30 โทรสาร 0-2561-4771 เว็บไซต์ http://www.tistr.or.th
ที่มา: จากหนังสือเทคโนโลยีสำหรับชนบท สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วท.) มิถุนายน 2544