ควายสายพันธุ์น้ำว้า

ชื่อท้องถิ่น: ควายน้ำว้า
ชื่อสามัญ: ควายสายพันธุ์น้ำว้า
ชื่อวิทยาศาสตร์:Bubalus  bubalis
ถิ่นกำเนิดและแหล่งที่เลี้ยง:

- ควายสายพันธุ์น้ำว้าเป็นชนิดควายปลัก (swamp buffalo) ซึ่งเป็นควายพื้นเมืองประจำถิ่นของจังหวัดน่าน มีลักษณะผิวหนังสีดำ หัวยาว เพศเมียคอยาว ลำตัวยาวและลึก  มีลักษณะเช่นเดียวกับกระบือทุย แต่มีขนาดใหญ่กว่า เพศผู้มีน้ำหนักตัวโตเต็มที่ประมาณ 1 ตัน  (ผดุง, 2522) มีลักษณะคล้ายควายภาคกลาง แต่จะมีลำตัวใหญ่กว่าควายในภาคเหนือ ได้แก่ ควายทุย มีความสูง 140 ซม. น้ำหนักตัวประมาณ 450 กก.  ควายแขม มีความสูง 130 ซม. น้ำหนักตัวประมาณ 350 กก. และควายจาม (ประสบ,2520) ซึ่งปัจจุบันจำนวนประชากรของควายสายพันธุ์น้ำว้าในพื้นที่จังหวัดน่านมีจำนวนลดลงทุกปี เนื่องจากประชาชนในภาคเหนือนิยมบริโภคเนื้อควาย และไม่มีพื้นที่เลี้ยงดู ซึ่งการเลี้ยงแบบปล่อยในพื้นที่ป่าก็จะมีปัญหากับเจ้าหน้าที่อุทยาน  อีกทั้งขนาดของควายน้ำว้า จะมีขนาดเล็กลง เนื่องจากเกษตรกรขายกระบือตัวโตและตัวที่แข็งแรงออกจากฝูงเพราะได้ราคาดี อีกทั้งไม่มีการวางแผนการผสมพันธุ์ปล่อยให้กระบือผสมพันธุ์กันเองในฝูงทำให้ยีนส์คู่เหมือน (Homozygous gene) เพิ่มมากขึ้น

ลักษณะประจำพันธู์สัตว์: - ขนาด  : ควายน้ำว้าจะโตเต็มวัยเมื่ออายุระหว่าง 5-8 ปี น้ำหนักตัวเพศผู้โตเต็มวัยประมาณ 700 – 850   กิโลกรัม เพศเมียมีน้ำหนักตัวโตเต็มวัย ประมาณ 440 - 500 กิโลกรัม
-
รูปร่างหน้าตา : ควายส่วนใหญ่รูปร่างอ้วน ลำตัวสั้น ท้องกางกลม แข้งขาสั้น เตี้ย เขากางยาว   ปลายเขาโค้งเป็นวงคล้ายพระจันทร์เสี้ยวสี
- สี : ควายมีอยู่ 2 สี คือควายที่มีขนสีดำกับควายที่มีขนสีขาว โดยทั่วไปควายมีขนสีดำ   ส่วนควายขนสีขาวหรือที่เรียกว่าควายเผือก (White Buffalo)
- เขา :  ควายโดยทั่วไปหรือ ส่วนใหญ่มีเขา ยาวกางออกสองข้างศีรษะ ปลายเขาโค้งเข้าหากัน   ลักษณะเขาควายส่วนล่างเป็นสี่เหลี่ยมรูปมนผิวขรุขระเป็นปล้อง ส่วนบนกลมเรียว ปลายแหลม 
- ฟัน :  ควายมีฟันล่าง 20 ซี่ ส่วนฟันบนมีเฉพาะกราม 12 ซี่ ไม่มีฟันหน้า   ด้วยเหตุนี้ชาวนาจึงเชื่อว่าควายไม่มีฟันบน
ลักษณะสำคัญทางเศรษฐกิจ: - มีรูปร่างใหญ่มีมัดกล้ามเนื้อมาก ให้ลูกดก  ความทนทานต่อสภาพภูมิอากาศร้อน   มีลักษณะกีบที่ใหญ่และหากินในสภาพพื้นที่ป่าเขา ซึ่งมีความลาดชันและพื้นที่ที่เป็นหิน กรวด หรือลูกรังได้ดี   มีความทนต่อโรค และพยาธิภายนอก พยาธิภายในซึ่งชุกชุมในป่าเขตร้อนชื้นได้ดี
- พ่อพันธุ์ควรใช้ผสมพันธุ์เมื่ออายุ 3 ปีขึ้นไป มีน้ำหนักตัว 450 กิโลกรัม ขึ้นไป แม่พันธุ์ผสมพันธุ์เมื่ออายุ 2   ปีขึ้นไป มีน้ำหนักตัว 300 กิโลกรัม ขึ้นไป และกระบือบนที่สูงจะคลอดลูกมากในช่วงเดือน พฤศจิกายน ถึง   เดือน มกราคม (Falvey,1977)
ลักษณะอื่นๆ:  
ลักษณะเด่นพิเศษ:  
จำนวนประชากร:  
แหล่งที่เลี้ยงปัจจุบัน:  
การนำไปใช้ประโยชน์: - เพื่อการบริโภคเนื้อ
- สามารถเพิ่มรายได้ของครอบครัว
- เป็นอาชีพเสริมของเกษตรกร
- เพื่อใช้แรงงานทางการเกษตร
งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง:  
การนำเข้า-ส่งออก:  
ภูมิปัญญาท้องถิ่นที่เกี่ยวข้อง:

 

หน่วยงานที่ขอขึ้นทะเบียน: ปศุสัตว์จังหวัดน่าน
ขอขึ้นทะเบียน: พันธุ์สัตว์พื้นเมืองประจำถิ่น
วันที่แจ้งความจำนง: -
ดาวน์โหลด:
สถานะการตรวจสอบ: การประกาศขึ้นทะเบียนพันธุ์สัตว์พื้นเมืองไทยประจำถิ่น

รูปภาพ:



ควายน้ำว้าหนุ่มมีสภาพร่างกายสมบูรณ

 

 

 


ฝูงควายน้ำว้าในทุ่งนาในฤดูแล้ง

 

สภาพฝูงควายน้ำว้าซึ่งหากินตามพื้นที่ลาดชัดได้ดี

ภาพจิตรกรรมฝาผนังวัดภูมินทร์ จังหวัดน่าน มีการเลี้ยงควายตามวิถีชุมชม